PostHeaderIcon თანამედროვე მაღლივ მშენებლობას ფართო გზა

There are no translations available.

ფოტო- მ. ბედიაშვილი

 

 

 

ავტორი: მალხაზ ბედიაშვილი – საქართველოს საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი, ევროკავშირის ექსპერტი მშენებლობის დარგში.

 

ანოტაცია: სტატია მიმოიხილავს საქართველოში და კერძოდ, თბილისში მაღლივი მშენებლობის განვითარების ეტაპებს 11-სართულიანი სახლიდან გმირთა მოედანზე  40-სართულიან სახლამდე თბილისში ი. ჭავჭავაძის გამზირზე,

აღინიშნება, რომ ქალაქებში, სადაც მიწის ფასი მაღალია და ქალაქის ინფრასტუქტურა და არქიტექტურა მოითხოვს თანამედროვე იერსახის შექმნას, საჭირო ხდება მაღლივი შენობების და კომპლექსების დაპროექტება.

თანამედროვე სამშენებლო მეცნიერება ამის საშუალებას იძლევა. ამჟამად ჩვენ ქვეყანაში შეიქმნა ინჟინერ-კონსტრუქტორთა და მეცნიერთა მთელი პლეადა, რომელთაც ძალუძთ ამ ამოცანის ღირსეულად გადაჭრა.

ავტორთა აზრით, მაღლივი მშენებლობა თბილისში და საკურორტო ზონებში, რომელიც ასეთი ტემპებით ვითარდება დღეს, ეყრდნობა სეისმომედეგობის მეცნიერების თანამედროვე საფუძვლებს და უნდა მომავალშიც განვითარდეს.

 

შესავალი:

სტატისტიკურ მონაცემებს თუ დავეყრდნობით [1] საქართველო ოდითგანვე იყო ინტენსიური მიწისძვრების ასპარეზი. დამანგრეველმა მიწისძვრებმა გაანადგურა მრავალი რელიგიური თუ სამოქალაქო ძეგლი.

ანალოგიური მდგომარეობაა მსოფლიოს სხვადასხვა კონტინენტებზე, [2] მონაცემებით 1556 წლიდან 1990 წლამდე კატასტროფულმა მიწისძვრებმა 6 დან 9,5 მაგნიტუდის სიმძლავრით, - ევროპაში, ამერიკაში, აზიაში, აფრიკაში მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, ხოლო მიყენებულმა ზარალმა მრავალი მილიარდი დოლარი შეადგინა.

მიუხედავად აღნიშნული მდგომარეობისა, კაცობრიობა, მისი სამეცნიერო ცოდნით აღჭურვილი საზოგადოება, მაინც მიილტვის მაღლივი მშენებლობის დამკვიდრებისაკენ იგივე ქალაქებში, იგივე ქვეყნებში, სადაც წინა პერიოდში მიწისძვრებმა ნგრევა და დიდი ზარალიც გამოიწვია.

წინა საუკუნის ოციანი წლებიდან, როცა აკადემიკოსმა კირიაკ ზავრიევმა იაპონელი მეცნიერის მონონობეს რეზონანსულ-რხევითი თეორემა განავრცო, საქართველოში სეისმური მოვლენების და სეისმომედეგობის მეცნიერული შესწვალის სპეცისლიტთა მთელი პლეადა ჩამოყალიბდა.

უკვე 1928 წელს შეიქმნა საქართველოში სეისმომედეგი მშენებლობის სამშენებლო ნორმები და წესები, რომლებიც ავალდებულებდნენ დამპროექტებლებს და მშენებლებს ანტისეისმური ღონისძიებების გატარებას, რასაკვირველია იმ პერიოდის  მეცნიერული მიღწევების დონეზე.

საქართველოში შეიქმნა რკინიგზის ტრანსპორტის და პოლიტექნიკური ინსტიტუტები, შემდგომში სამშენებლო-მექანიკის და სეისმომედეგობის ინსტიტუტი, რომელიც კირიაკ ზავრიევის სახელს ატარებდა, საშენმასალათა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების სამეცნიერო საკვლევი ინსტიტუტები, სამრეწველო ნაგებობების და საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტების დაპროექტების ინსტიტუტები.

1964 წელს კი შეიქმნა “თბილისის ზონალური სამეცნიერო-საკვლევი და საპროექტო-ექსპერიმენტალური ინსტიტუტი”. ეს ერთერთი ყველაზე მსხვილი და ავტორიტეტული სამეცნიერო-საკვლევი და საპროექტო ინსტიტუტი იყო საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. ის ახორციელებდა მრავალმხრივ ზონალურ ფუნქციას არქიტექტურისა და მშენებლობის საკითხებში, იყო წამყვანი ინსტიტუტი სეისმომედეგი მშენებლობის სფეროში კავშირში შემავალი 11 მოკავშირე სეისმურ რესპუბლიკის ფარგლებში. ჰქონდა ფილიალები ბაქოში, ბათუმში, პიატიგორსკში, სოჭსა და სოხუმში [7].

ინსტიტუტი სამი ძირითადი მიმართულებით მუშაობდა:

სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები, როგორც არქიტექტურული, ისე საინჟინრო მიმართულებით;

სამუშაოები არქიტექტურის და კონსტრუქციების დარგში;

ჰქონდა ექსპერიმენტულ-საწარმოო და  სამეცნიერო-საკვლევი ბაზა, აღჭურვილი უახლესი დანადგარებით. მისი სასარგებლო ფართი 3000 კვ.მეტრს აღემატებოდა.

როგორც მაღალი რანგის მეცნიერებით და დამპროექტებლებით დაკომპლექტებული ინსტიტუტი, “თბილზნიიეპი” ითვლებოდა მოთავე ინსტიტუტად საკავშირო მასშტაბით საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი ნაგებობების კვლევასა და დაპროექტების მიმართულებით.

ინსტიტუტის მიერ შექმნილი მეცნიერული შრომები და ტიპიური და ინდივიდუალური პროექტები ინერგებოდა კავშირის ყველა სეისმურ რესპუბლიკაში.

1967 წელს მას დაევალა შეექმნა უნიფიცირებული კარკასული კონსტრუქციები 6, 7, 8 და 9 ბალიან სეისმურ რაიონებში მშენებლობისათვის. ამასთან ნაგებობები 16-18 სართულამდე უნდა აშენებულიყო.

ნუ დაგვავიწყდება, რომ იმ ხანად თბილისში ყველაზე მაღლივი შენობა იყო გმირთა მოედანზე აღმართული 11 სართულიანი საცხოვრებელი სახლი, ხოლო “პიცუნდის” კურორტის აშენების შემდეგ, თბილისშიც აღიმართა რამოდენიმე ანალოგიურ კარკასში ნაგები 14 სართულიანი ნაგებობა.

უნდა აღვნიშნოთ, რომ საქართველოში იმ ხანად მშენებლობის მეცნიერულ განვითარებას სათავეში ედგნენ პროფესორები, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები და აკადემიკოსები კირიაკ ზავრიევი, შიო ნაფეტვარიძე, გოგი ქარცივაძე, შალვა ჯაბუა, გაბრიელ ნინუა, ჰიდროტექნიკური ნაგებობების სპეციალიტები: სანდრო ლოსაბერიძე, ძმები მენაბდეები და სხვა მრავალი ცნობილი სპეციალისტი.

 

2. ძირითადი ნაწილი

და აი ასეთ ვითარებაში, ჩვენი მეცნიერების და სპეცისლისტების მიერ შეიქმნა ენგურის უნიკალური 271 მ სიმაღლის კაშხალი, რომელიც დღესაც წარმატებითღ გვაწვდის ელეტროენერგიას.

აშენდა ჩვენი უწმინდესის და უნეტარესის ილია II ძალისხმევით და ხალხის კერძო შეწირულობით, სამების საკათედრო ტაძარი, რომლითაც საუკუნეების შემდეგაც იამაყებენ ქართველთა შთამომავლები (არქიტექტორი-არჩილ მინდიაშვილი).

შენობა, ჯვრის ჩათვლით, 86,1 მ სიმაღლისაა, ანუ დაახლოებით 26 სართულიანი სახლის სიმაღლის.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ის ფაქტია, რომ ეს ტაძარი დამოუკიდებელი საქართველოს პირობებში ქართული ნიჭით და ენერგიით აშენდა.

მაგრამ მოდით მივუბრუნდეთ   მაღლივი მშენებლობისადმი ადამიანთა მისწრაფებას, მათ მცდელობას დაუფლებოდა სივრცეს.

ისმება ლოგიკურუ ჯითხვა – რატომ ? რამ აიძულა ადამიანი ეცხოვრა, ემოღვაწა დედამიწიდან მაღლა, ხშირ შემთხვევაში 100 და 800 მეტრის სიმაღლეზე.

დიდ ქალაქებში მიწა ძალზედ ძვირი ღირს. ამავდროულად ქალაქების ინფრასტრუქტურის განვითარება თავისას მოითხოვს.

ჩნდება მრავალფუნქციური მაღლივი შენობები - შენობები სადაც საცხოვრებელი სათავსების გარდა, განთავსდება სასტუმროები, ადმინისტრაციული, კულტურულ-გასართობი, მომსახურების. ჯანდაცვის, სასწავლო-აღმზრდელობითი დანიშნულების და სხვა ორგანიზაციები.

ხშირად ეს  მრავალფუნქციური მაღლივი შენობები  ერთიანდებიან ერთმანეთში და ქმნიან სივრცულ და ფუნქციოინალურ დამოკიდებულებაში მყოფ კომპლექსებს.

საჭირო შეიქმნა ცენტრალური ქალქების თანამედროვე არქიტექტურული იერსახის ჩამოყალიბება, გარკვეული, მაღლივი აქცენტების შემოთავაზება.

როდიდან დაწყო ეს მისწრაფება მაღლივი მშენებლობისაკენ? 1854 წელს პირველად შექმნეს და გამოსცადეს მაღლივი შენობებისათვის სათანადო ლიფტები ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ხოლო 1880 წელს აშენდა ასეთი, იმ დროისათვის მაღლივი შენობა 15 სართულის სიმაღლის.

შენობა შესრულდა ლითონის კარკასში. საუკუნის ბოლომდე კიდევ რამოდენიმე ანალოგიური ნაგებობა აშენდა აშშ–ს სხვადასხვა ქალაქებში, მაგრამ  ცნობილი ხანძრების შემდეგ ნათელი გახდა, რომ საჭირო იყო ლითონი შეგვეცვალა სხვა არაწვადი მასალით.

1903 წელს ცინცინატში (აშშ) არქიტექტორ ალფრედ ელცნერის მიერ აშენდა პირველი 15 სართულიანი შენობა რკინაბეტონის კონსტრუქციებში, საცხოვრებელი სახლი, 64 მ სიმაღლით.

შემცირდა ღირებულება ლითონის კონსტრუქციებთან შედარებით და რაც მთავარია, შენობა გამოირჩეოდა მაღალი ცეცხლგამძლეობით.

20–30 სართულიანი შენობებისათვის ლითონის ხარჯი 1 კუბურ მეტრ შენობაზე თითქმის 2–ჯერ ნაკლებია ლითონში შესრულებულ კარკასთან შედარებით. შრომატევადობაც 2–ჯერ ნაკლებია. [6]

მაგრამ მაღლივ მშენებლობებს რკინაბეტონის გამოყენებით ინციდენტების გარეშე არ ჩაუვლია.

აღმოჩნდნენ ადამიანები და მასობრივი ინფორმაციის წარმომადგენლები, რომლებიც დღედაღამ იდგნენ შენობასთან და ელოდნენ მის დაშლას, ჩამოშლას საკუთარი წონის ზეგავლენით.

ასეთი “ურწმუნო თომები” ჩვენშიაც არიან. კი, ისინი მეცნიერები არიან, მაგრამ არა მშენებლობის სპეციალისტები, რომელთაც ერთი თუნდაც არამაღლივი შენობა არ გაუანგარიშებიათ და მითუმეტეს არ აუშენებიათ.

სამაგიეროდ ააჭრელეს პრესა და ტელევიზია მაღლივი მშენებლობების შეწყვეტის მოთხოვნით. ზოგს რა მიზანი აქვს და ზოგს კიდევ რა (ზოგს მათ საცხოვრისის წინ 32 სართულიანი აუშენეს და დაუჩრდილეს, ზოგიც ვიღაცის ფეხის ხმას აყვა).

მაგრამ დავუბრუნდეთ მაღლივი მშენებლობის პრობლემებს, მით უმეტეს, რომ ამჟამად თბილისში და საკურორტო ქალაქებში მხოლოდ მაღლივი მშენებლობა მიმდინარეობს და არა მგონია, რომ ქალქების მერიაში თავის ხალხის მტრები ისხდნენ და მხოლოდ მაღლივ მშენებლობებზე გასცემდნენ მშენებლობის ნებართვას შეუმოწმებლად და ანალიზის ჩაუტარებლად.

სხვათაშორის ბათუმში და ზოგადად აჭარაში ეხლა რამოდენიმე ათეული მაღლივი შენობა შენდება 40-50 სართულით.

როგორც აღვნიშნეთ მაღლივი შენობების მასიურ გავრცელებას ხელი შეუწყო რკინაბეტონის კონსტრუქციებში განხორციელებამ.

ბალტიმორის ხანძარმა მოსპო ლითონში აგებული ყველა შენობა, ხოლო რკიანებტონის კონსტრუქციებში აგებული შენობები გადარჩნენ.

მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დედაქალაქები და მსხვილი მეგაპოლისები მოფენილია მაღლივი და ზემაღლივი შენობებით-ცათამბრჯენებით.

მაღლივი შენობები მასიურად შენდება ჩვენს მეზობელ ქვეყნებშიც.

ახლახან ვიმოგზაურეთ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, რომლის ქალაქებმა გაგვაოცა 30-40-50 სართულიანი შენობების მშენებლობით.

ეს ის ჩინეთია, სადაც სტატისტიკას თუ გადავხედავთ, მილიონობით ადამიანი იღუპება კატასტროფული მიწისძვრების შედეგად.

იაპონიაშიც გახლდით. იქ კიდევ უფრო გასაოცარი მშენებლობა მიმდინარეობს. თუმცა 300 მ-ზე მეტი სიმაღლის, ანუ ცათამბრჯენების, მშენებლობა აკრძალულია.

ტოკიოში, მაგალითად, მთელი უბნები შენდება ზღვისაგან გამოგლეჯილ ტერიტორიაზე, მათ შორის მერიის მაღლივი შენობაც.

2011 წლის მონაცემებით მსოფლიოში უკვე 49 ცათამბრჯენია, რომელთა სიმაღლე 300 მ-ს ჭარბობს.[3]

ეს, საყოველთაოდ ცნობილი Epire Stete Building–ია ნიუ-იორკში, სიმაღლით 443,2 მ. იგი აშენდა 1931 წელს, სხავათაშორის ევროპელი მშენებლების მიერ. ფილადელფიაში არის 57 სართულიანი შენობა 297 მ სიმაღლით. დუბაიში 360 მ სიმაღლის ნაგებობა, განთავსებულია ხელოვნურ კუნძულზე, კუალა ლუმპურის და ტაივანის ცათამბრჯენები 101 სართულიანებია.

ჩიკაგოში აშენებული ჯონ ხენკოკის ცენტრი ცათამბრჯენია, რომლის 100 სართულიანი შენობა 344 მ სიმაღლისაა, ხოლო ანძასთან ერთად 459 მ.

უნდა აღვნიშნოთ, რომ ბოლო დროს მაღლივი და ზემაღლივი შენობები დამპროექტებლების მიერ, შენდება სეისმოიზოლაციური საშუალებების გამოყენებით.

მაგალითად ტაივანის ქალაქ ტაიბეიში “ტაიბეი 101”-ის ინერციულ დემპფერებზე მოწყობილია ორი კიდული ქანქარა 92-ე და 88-ე სართულებზე თითოეული 660 ტონით.

არსებობს მრავალი ტიპის სეისმოიზოლაციური და სეისმოდამხშობი სისტემები, ადაპტირებული და სტაციონარული და ა.შ. მაგრამ ამის შესახებ უკვე არსებობს ჩვენს მიერ გამოქვეყნებული მრავალი მასალა.

რაც შეეხება მაღლივ შენობათა კატეგორიების საკითხს, უნდა აღვნიშნოთ, რომ სხვადასხვა ქვეყნებში ასეთი გრადაცია სხვადასხვაა. რასაკვირველია, იქ სადაც 2-3 სართულიანი დასახელებაა 10 სართულიანი შენობა გამოჩნდება, როგორც ცათამბრჯენი.

მაგრამ, რომ განვაზოგადოთ და დავეყრდნოთ მნიშვნელოვან ქალაქებს და ქვეყნებს, მივიღებთ ასეთ სურათს:

მაღლივი შენობები 75 მ-ზე მეტი სიმარლის, ანუ 25 სართულიანი და მეტი;

ზემაღლივი შენობები 150 მ-დან 300 მ-მდე;

ცათამბრჯენები 300 მ-ზე მეტი;

ამასთან მათი ზღვრული ჰორიზონტალური გადაადგილება არ უნდა აჭარბებდეს H<150 მ-მდე 1/500; 150 მ-დან 250 მ-მდე 1/800 და H >250მ ზევით 1/1000.

ახლა ორიოდ სიტყვით, როგორ განვითარდა და როგორი ტემპებით მიდის მაღლივი მშენებლობა ჩვენს დედაქალაქში და ზოგადად ქვეყანაში.

როგორც ზემოთ იყო ნახსენები, 1967 წელს “თბილზნიიეპი”-ს კოლექტივს დაევალა საზოგადოებრივი ნაგებობებისათვის (ხოლო შედეგ სამრეწველო ობიექტებისათვის) უნიფიცირებული კარკასული კონსტრუქციების შექმნა სეისმური რაიონებისათვის 9 ბალიანი რაიონების ჩათვლით, შენობებისათვის სიმაღლით 16 სართული.

საჭირო შეიქმნა სრულიად ახალი სამშენებლო სისტემების შექმნა.

ამ პერიოდისათვის ჩვენს სპეციალისტებს უკვე გააჩნდათ უნიფიცირებული სისტემების შექმნის გამოცდილება სეისმური რაიონებისათვის საბჭოთა კავშირის მაშტაბით, სოფლად საზოგადოებრივი და სასოფლოსამეურნეო მშენებლობისათვის.

ამოცანა ძალზედ რთული იყო. საჭირო შეიქმნა 30 ათასამდე სქემის გაანგარიშება სხვადასხვა სიმაღლის და სხვადასხვა მალების კომბინაციისათვის.

ეს ამოცანა წარმატებით გადაიჭრა იმ პერიოდისათვის უნიკალური გამოთვლითი მანქანის БCM-6-ის მეშვეობით, რომელიც ჩავატარეთ “კიევზნიიეპი”-ს თანამშრომლებთან ერთად.

3 მლნ ეგზემპლიარი მუშა ნახაზებისა დარიგდა 400-ზე მეტ ორგანიზაციაში 11 რესპუბლიკაში.

რა სისტემები შევქმენით და დავამუშავეთ, გამოვცადეთ რა ექსპერიმენტალურად “თბილზნიიეპი”-ს და მოსკოვის ცენტრალურ სამეცნიერო-საკვლევ ინსტიტუტების ექსპერიმენტალურ ბაზებში: მოვიყვანთ ქვემოთ.

ეს უპირველეს ყოვლისა ჩარჩო-კავშირიანი სისტემების (სიხისტის დიაფრაგმები) შექმნა იყო მაღალი სეისმური აქტივობის ზონებისათვის. ამან მოგვცა საშუალება შენობების მშენებლობისა ერთი და იგივე უნიფიცირებული მზიდი კონსტრუქციების კვეთებით.

შეიქმნა და გამოიცადა ჩვენს მიერ შექმნილი ახალი შეერთების კვანძები.

მათი საშუალებით საქართველოში შესაძლებელი გახდა აგვეშენებინა 16-18 სართულიანი შენობები “პიცუნდის” კარკასთან შედარებით 3-ჯერ ნაკლები ლითონის და ასევე ნაკლები ბეტონის ხარჯით. თბილისში ამჟმად 300 ასეთი შენობაა, რომელიც განხორციელდა ჩვენი ავტორობით.

ეს სისტემა ამჟამად გამოიყენება 50 სართულამდე შენობებშიც, რომლებიც ჩვენში დღეს ხორციელდება.

შემდეგი ეტაპი იყო კარკასული სისტემების ცენტრალური კვანძის “რიგელი კოლონა”-ს გაძლიერება ნიშანცვლად მომენტზე, რომელიც ძირითადი მიზეზია კარკასული შენობების ნგრევისა.

ჩვენს მიერ მიღებული გამოგონების გამოცდა მოხდა, როგორც “თბილზნიიეპის” ექსპერიმენტალურ ბაზაზე, ისე მოსკოვში ცენტრალური ინსტიტუტების ბაზებზე.

ეს მეთოდი ამჟამად მასიურად ინერგება სეისმურ რაიონებში.

შეიქმნა და დაინერგა ახალი სისტემები გარე პანელების დაკავშირებისა კარკასთან, რაც ასევე ინერგება ყველა მშენებლობის დროს კარკასულ-პანელურ სისტემებში.

იუგოსლაველი პროფესორის ბრანკო ჟეჟელის სისტემა გადახურვების არმატურის დაძაბვის გამოყენება მშენებლობის პირობებში ჩვენში წარმატებით განხორცილედა 18 სართულიანი შენობებისათვის.

სისტემა დავნერგეთ რუსეთის არსეისმურ რაიონებში დიდი დატვირთვების დროს. დაინერგა სხვა რესპუბლიკებშიც.

შეიქმნა და დაინერგა 5 სართულიანი კოლონები და რაც მთავარია სპირალური განივი არმირებით, რამაც გააიაფა მშენებლობა, შეამცირა მონტაჟის დრო.

შეიქმნა და დაინერგა მსხვილპანელური სისტემები სეისმურ რაიონებში მშენებლობისათვის 14 სართულის სიმაღლის (არქ. ო. თუხარელი) და 16-18 სართულიანი კარკასულ-პანელური სისტემები (არქ. შ. ყავლაშვილი და ვ. კვიმსაძე).

ამჟამად არქიტექტორები მასიურად გადადიან მაღლივ შენობათა შექმნასა და დანერგვაზე.

არ შეიძლება არ აღვნიშნოთ, რომ უნიფიცირებული კარკასული კონსტრუქციების ყველა სამეციერო-საკვლევ, ექსპერიმენტალურ და საპროექტო სამუშაოებს სეისმომედეგი საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი და მრავალსართულიანი სამრეწველო შენობების მშენებლობას საკავშირო მაშტაბით, საბჭოთა კავშირის მშენებლობის მინისტრის  გ. კარავაევის ბრძანებით, ხელმძღვანელობდა თქვენი მონა მორჩილი. საკოორდინაციო საბჭოში შედიოდნენ ყველა 11 სეისმოაქტიური რესპუბლიკების სამშენებლო სფეროს ხელმძღვანელი მუშაკები.

რასაკვირველია ასეთი უახლესი, სეისმომედეგი, ეკონომიური სისტემების შექმნა და მთელი კავშირის ყველა სეისმურ რაიონებში დანერგვა, შეუძლებელი იქნებოდა სამეცნიერო, საპროექტო და სამშენებლო კადრების მაღალ დონეზე არ ყოფნის პირობებში.

 

დასკვნები და რეკომენდაციები

საქართველოში მაღლივ და ზემაღლივ მშენებლობის განხორციელებისათვის შექმნილია შესაბამისი სამეცნიერო-ტექნიკური პირობები, არიან გამოცდილი საინჟინრო კადრები.

მაღლივი და ზემაღლივი მშენებლობის შემდგომი განვითარებისათვის საჭიროა შემდეგი ხელისშემწყობი პირობების შექმნა:

აუცილებელია საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევების შემდგომი განვითარება, მათი შედეგების ექსპერიმენტალური გამოცდა და საექსპერტო შემოწმება განსაკუთრებით სამუშაოთა დაწყების, საძირკვლების და ქვაბულის მიღების სტადიაზე. დაფუძნება უნდა მოხდეს I და II სეისმური თვისებების კატეგორიის გრუნტზე.[4]

შენობის საინჟინრო მოწყობის დროს-გათბობის, კანალიზაციის, წყალმომარაგების ქსელები უნდა აუცილებლად განთავსდეს სპეციალურ არხებში, რომელთა კონტროლი ექსპლუატაციაში მარტივი უნდა იყოს.[5]

პროექტის მთლიანი კომპლექსური ექსპერტიზა უნდა განხორციელდეს ორჯერ: არამარტო აკრედიტირებულმა ექსპერტებმა, არამედ აუცილებლად სხვა კვალიფიცირებულმა, გამოცდილმა ექსპერტებმა, რომლებსაც ადრეც მრავალჯერ ჩაუტარებია ასეთი ექსპერტიზა.

მშენებლობის დროს აუცილებელია საავტორო ზედამხედველობის ჩატარება პროექტის ყველა ნაწილზე, ყველა ეტაპზე ხელისმოწერით და დამოწმებით.

Aაუცილებელია სამშენებლო ნორმების და წესების (პნ 01.01-09) სასწრაფო კორექტირება.

გვინდა გავიხსენოთ, რომ ეს მოქმედი რეგლამენტი დამუშავდა ჯერ კიდევ 2005-2006 წლებში.  შემდეგ 3 წელი სხვადასხვა სამინისტროებში პრაქტიკულად უმოძრაოდ იდო და მხოლოდ 2010 წლის 01 იანვრიდან შევიდა ძალაში.

ამ ხნის განმავლობაში, მსოფლიოში, იქ სადაც უწყვეტად მიმდინარეობდა ანტისეისმური ღონისძიებების კვლევა და მათზე მუშაობა, ბევრი რამ შეიცვალა.

ჩვენ მოკლებული ვიყავით ტრადიციულ მუშაობას სამშენებლო დარგში, გვეძია ახალი, პროგრესული, შეგვექმნა ჩვენი სისტემები, რადგან გარდა იმისა, რომ ყველა სამეცნიერო-საკვლევი ინსტიტუტი გაგვიყიდეს, ზედ მიაყოლეს ჩვენივე რუდუნებით შექმნილი ყველა სამეცნიერო-ექსპერიმენტალური ბაზები.

ასეთი აუცილებლობის ერთ მაგალითს მოგიყვანთ: ჩვენში, ისევე, როგორც მთელ მსოფლიოში მასიურად მიმდინარეობს მაღლივი და ზემაღლივი მშენებლობა. მაგრამ მოქმედი რეგლამენტი გვიკრძალავს 12 სართულზე მეტი სიმაღლის შენობის მშენებლობას 8 ბალიან რაიონებში, ანუ თბილისში.

ნონსენსია . . .

ის გარემოება, რომ ეხლა მიმდინარეობს ევრიკოდებზე გასავლაზე მუშაობა, ნაკლებად დამაიმედებელია. ეს კოდები (დამატება) თუ გამოვიდა-მივესალმებით, მაგრამ მათი დამტკიცება რამოდენიმე წელიწადზე გაიწელება (ასეთი მაგალითები გვაქვს).

მოქმედი სეისმური რეგლამენტის კორექტირება საშუალებას მოგვცემს გავაჩეროთ ისეთი პასკვილები, როგორიც დაიბეჭდა “კვირის პალიტრაში” 2018 წლის 5-11 მარტის ნომერში, სადაც “დაბეჯითებით” გვიმტკიცებენ, რომ მაღლივი შენობები ვერ გაუძლებენ სეისმურ მოქმედებებს.

უნდა შემუშავდეს ღონისძიებები სამთავრობო დონეზე, რათა თანდათან გადავიდეთ სეისმურ რაიონებში, სეისმოსაიზოლაციო სისტემებზე. მეზობელ ქვეყნებში და ყველა განვითარებულ ევროპის თუ ამერიკის და აზიის სეისმურ ქვეყნებში, ეს სისტემა დიდ ხანია მოქმედებს.[1]

ლიტერატურა

[1] ბედიაშვილი მალხაზი, ყიფიანი გელა. მიწისძვრისაგან დაცვის  სეისმოსაიზოლაციო საშუალებები და დანერგვის პერსპექტივები საქართველოში. გამომც “უნივერსალი” თბილისი 2018. Gგვ. 5-8.

[2] Клячко М.А. – “Зეмлетрясение и мы”. Санкт-Петербург, РИФ "Интеграф", 1999г. 225-230 стр.

[3]. Немчинов Ю.И. Сейсмостойкость высотных зданий и сооружений. Киев 2015 г. ГП НИИСК стр. 5-50.

[4] სამშენებლო ნორმები და წესები (პნ 01.01-09) გვ. 5, ცხრ. #1

[5] კიზირია გ, ბედიაშვილი მ. “მილგაყვანილობის განთავსება დაცულ არხებში” საქართველოს ეკონომიკური ფორუმი. ქ. თბილისი 1958 წ.

[6] Дыховычный Ю.А. «Пути снижения металлоемкости сборных железобетонных конструкций». Бетон и железобетон, 1975 г. №4 Стр. 20-22.

[7] ჯანჯღავა თ. ინსტიტუტი ,,თბილზნიიეპი". http://besthouse.ge/ka/article/30-article10.html.